Naslovna Znamenitosti Muzej u Bijeljini

Muzej u Bijeljini

Muzej Semberija |
1127

Većina građana Bijeljine, naročito mlađe generacije, svakodnevno prolaze pored današnje zgrade muzeja, a da pritom ne znaju kakvu bogatu i dugu prošlost je ostavila iza sebe. Podignuta je kao zgrada turske sreske administracije, ona je kasnije bila zgrada Kotarske oblasti, pa Sresko načelstvo, zgrada suda i škole, a danas je to najstarija civilna građevina u Bijeljini i nakon Crkve najstariji objekat u gradu.

Zgrada Konaka od gradnje do kraja Prvog svjetskog rata (1876-1918)

Današnja zgrada Muzeja koju su stari Bijeljinci nazivali “Konak” podignuta je u doba turske vladavine 1876 godine u vrijeme trajanja velikog bosansko-hercegovačkog ustanka Srba (1875-1878) protiv turske vladavine. Turske vlasti su u tom prelaznom periodu činile određene reforme i ustupke, a u ovom periodu došlo je i do podizanja nove zgrade za tursku sresku administraciju. Pošto jet u ujedno bio i rezidencionalni proctor Paše, zgradu su stanovnici Bijeljine s pravom nazivali “Konak”. U današnje vrijeme ovo je jedina preostala građevina u Bijeljini iz vremena turske vladavine. Rađena je u varijanti neomavarskog stila u kojem su Turci gradili većinu upravnih zgrada u evropskom dijelu carstva. Poznato je samo da su zgradu “Konaka” u Bijeljini radili italijanski arhitekti i da je u dosta dobrom stanju dočekala današnje vrijeme.

Posle ulaska BiH u sastav Austro-ugarske monarhije (1878-1918) u ovoj zgradi je bila uprava Kotarske oblasti koja je zamijenila tursku administrativnu oblast – nahiju. Nije poznato kolike su eventualne pregradnje učinjene u ovo austro-ugarsko vrijeme, ali su najstariji Bijeljinci prije nekoliko desetina godina sjećali da je današnja zgrada muzejskog kioska služila kao mjesto za spomenik austro-ugarskom vojniku, dok sun a zidu iza kioska bili postavljeni kandelabri i spiskovi poginulih austro-ugarskih vojnika.

Zgrada „Konaka“ – sresko načelništvo

Između dva svjetska rata u današnjoj zgradi Muzeja, koju su stari bijeljinci nazivali ,,Konak”, nalazilo se Sresko načelništvo. Sresko načelništvo se bavilo raznim civilno-policijskim poslovima i bilo je nadležno za bijeljinski srez. Kancelarija sreskog načelnika nalazila se na spratu i imala je balkon (koji i sada postoji) koji gleda na trg ispred Opštine. Ostale prostorije i kancelarije Sreskog načelništva bile su praktično iste kao i kada je ovdje bio sud i škola.

Iz zgrade Sreskog načelništva pored stepeništa vodio je hodnik u zatvor koji se nalazio u današnjem dvorištu Muzeja. Zatvor je sada porušen, a nekada je to bila izdužena zgrada na sprat, sa ograđenim zatvorskim dvorištem do današnje zgrade Muzeja.

Sresko načelstvo sa početkom rata 1941. godine se pretvara u Kotarsko načelstvo. Starješina je bio kotarski predstojnik dotadašnji šef policije u Sarajevu zloglasni Ivan Tolj, koji je pohapsio u Bijeljini mnogo Srba i Jevreja koji su zatim deportovani i likvidirani u Jasenovcu. Kod Ivana Tolja su bili u zatvoru i brojni đaci bijeljinske gimnazije među kojima Josip Koukal, Milan Tomić, Branko Marković, Boro Ivković, Bogoljub Bosnić, Hasan Grapčanović, Ferika Kućera i dr. U zatvoru se tada nalazila i Milica Zorić – Čolaković supruga Rodoljuba Čolakovića. Iz ovog zatvora je oružanom akcijom oslobođena Tifa Lipničević partizanka, a iz istog zatvora uspio je da pobjegne četnik Božo Lejić. Pričalo se da je Tolj bio rodom iz Vinkovaca i da je tamo 1945. godine uhapšen i strijeljan.

Muzej 2

Muzejska zgrada kao sud 1952 – 1964. godine

U ovu zgradu, sud je useljen krajem novembra 1952. godine i tu je ostao sve do kraja novembra 1963. god., kada je useljen u novu zgradu na Trgu Kralja Petra Prvog, gdje se i sada nalazi Osnovni i Viši sud i Više tužilaštvo.

Za vrijeme Kraljevine Jugoslavije u ovoj zgradi boravilo je Sresko poglavarstvo, a poslije 1945. godine tu je bio Sreski narodni odbor. Poslije se Sreski narodni odbor preselio u zgradu preko puta Muzičke škole, a ista svojom dužinom ulazi u Atinsku ulicu. Prilikom adaptacije zgrade za potrebe suda nije mijenjan unutrašnji raspored prostorija.

Prednji zid prema Ul. Karađorđevoj sa kioskom postojao je i za vrijeme Austro-ugarske vladavine. Kiosk tada nije imao zidove nego samo okrugle stubove, a unutra je bila statua austro-ugarskog vojnika, kao simbol vladanja ovim krajevima. Zatvor je prema ulici Jovana Dučića, uz samu ivicu trotoara imao nisku drvenu ogradu i malo dvorište za pristup prema službenom dijelu zgrade gdje je bio i stan za ključara (tj. rukovodioca zatvora).

 

Muzejska zgrada kao škola 1964 – 1977 godine

Posle preseljenja sreskog suda iz zgrade „Konaka” u novosagrađeni objekat, navedeno zdanje dobija novu funkciju. Kako je u neposrednom susjedstvu ,,Konaka”, još od 1885. godine, radila ,,Prva narodna osnovna škola” (od 1945. god. OŠ „Fadil Jahić Španac”), početkom 1964. god. ova obrazovna ustanova dobila je na korištenje pomenuti iseljeni objekat. Uz ovo prostorno proširenje škola je dobila i deset novih odjeljenja nižih razreda, kao deset novih radnika. Tako je, po svom položaju, jedno od centralnih mjesta u gradu postalo, više nego ikad ranije, stecište đačke graje, ali i hram osnovnih saznanja za mnoge generacije.

Pored učionica u samom objektu, đacima je bilo na raspolaganju i neveliko dvorište. Dio dvorišta neposredno uz ,,Konak” bio je neuređen, djelimično posut šljakom i sitnijim šljunkom. Njega su, naravno uglavnom koristili učenici nižih razreda, jer im se nastava odvijala u zgradi ,,Konaka”. Iza starog školskog objekta postojalo je i djelimično uređeno igralište sa košarkaškim terenom. Ono će, poslije preuređenja i asvaltiranja početkom sedamdesetih godina prošlog vijeka postati centralno mjesto održavanja ljetnih košarkaških liga.

Svi elementi školskog programa, od početka sedamdesetih godina prošlog vijeka, odvijali su se sve teže i teže, jer se broj odjeljenja opterećenih velikim brojem učenika povećavao. U školskom ljetopisu za 1972/73. godinu zabilježeno je sledeće: ,,Kolektiv preduzima sve mjere i ulaže ogromne napore za održavanje i uređenje dotrajale zgrade kao i njene okoline, kako bi ona bar djelimično pozitivno djelovala po učenike i sredinu u kojoj se ona nalazi”. Od 1975. godine stanje se naročito pogoršalo, pa se konačno pristupilo izgradnji novog objekta, na novoj lokaciji. Početkom školske 1977/78. godine škola se preselila u novu zgradu izgrađenu po normama za osnovnu školu, sa funkcionalnim i brojnim prostorijama.

muzej-3

Muzej u Bijeljini je osnovan Odlukom SO-e Bijeljina 28. oktobra 1970. pod nazivom „Samostalna muzejska zbirka u Bijeljini”, da bi kod Okružnog suda u Tuzli bio registrovan 25.10.1971. god. a upravnik Muzeja D. Čolaković stupio je zvanično na ovo radno mjesto 01.09.1972, što znači da su pripremne radnje trajale oko 2 godine. Muzej je u početku godinu dana imao jednu kancelariju u direkciji RMK Zenica, pa naredne godine u upravnoj zgradi Medicinskog centra, a od 1974. godine Muzej se uselio u danas nepostojeću staru kuću Radošević u ulici Dositeja Obradovića 7 i tek tada zaposlen je drugi radnik – za pomoćne poslove (05.03.1974. godine). Od 1974. pa do 1992. godine Muzej je bio integrisan kao radna jedinica u sastavu Centra za kulturu i nikada nije uspio da zaposli, pored upravnika, više od jednog kustosa. Zahvaljujući ogromnim naporima utemeljivača, i sredstvima ove ustanove Muzej je 24.09.1978. godine prešao u renoviranu i rekonstruisanu zgradu Muzeja u kojoj se i danas nalazi, i time je pronađeno trajno rješenje za ovu ustanovu (iako je upotrebna dozvola dobijena tek 14.08.1985. god.). Od useljenja u zgradu Muzeja u muzejskom vlasništvu je i kiosk ispred zgrade, a od 1979. i spomen-kuća lista „Oslobođenje” u D. Trnovi, zatim spomen-zadužbina R. Čolakovića od 1983. („Crvena Pravda”), od 1982. godine Spomen-soba F. J. Španca i stari voz „Ćiro”.

Ostavite komentar

avatar
  Subscribe  
Notify of